Het Oostermoergebied in noord-oost Drenthe in Nederland

Het Oostermoergebied

Het Oostermoergebied was in het verleden één van de zes dingspelen (rechtsgebieden) in de provincie Drenthe of, zoals men toen zei, de Landschap Drenthe.

Tot de gemeentelijke herindeling van de provincie was het eenvoudig om de grenzen van het gebied aan te geven, het bestond uit de gemeenten Zuidlaren, Anloo, Gieten, Gasselte en Borger. Tegenwoordig ligt het dus in de "nieuwe" gemeenten Tynaarlo, Aa en Hunze en Borger-Odoorn.

In het gebied liggen westelijk de Hondsrug en oostelijk de Hunzevallei.

De geschiedenis van het Oostermoergebied

(Gebaseerd op een artikel van Michel Brandsma en Maarten Duijvendak in het Dagblad van het Noorden van 5 maart 2005)

Tot het jaar 400: Hunebedbouwers

Tot circa 4.000 jaar voor het begin van onze jaartelling is er niet veel bekend over wat er in Drenthe gebeurde. Er trokken wat jagers en verzamelaars door onze streek, waar toen nog geen dorpen of wegen waren.
Rond die tijd vestigde het Trechterbekervolk zich op de Drentse zandgronden. Haar naam dankt dit volk aan de vorm van haar aardewerk, maar bekender zijn ze geworden door de wijze waarop ze hun doden begraafden: in hunebedden.
In de derde eeuw vestigen de Germaanse stammen der Angelen en Saksen zich in het gebied ten oosten van de IJssel, onder meer in Drenthe. Het zijn landbouwers die verder trekken wanneer hun akkers zijn uitgeput. Hun taal leeft voort in onze huidige streektalen: het Fries in Friesland en het Nedersaksisch in Groningen, Drenthe en de Stellingwerven.

Van 400 tot 1.400: De opkomst van het christendom

Het zijn de Franken die aan het begin van de Middeleeuwen vanuit het zuiden de nieuwe orde brengen van het christendom. De Friezen bieden het langst verzet, maar uiteindelijk komt het Noorden in de loop van de achtste eeuw onder Frankisch gezag.
Drenthe verschijnt in de negende eeuw voor het eerst in officiële documenten onder de naam Threant, waartoe ook het dorpje Groningen behoort. Op de zandruggen ontstaan esdorpen, de oudste dorpen in onze provincie.
Vanaf de dertiende eeuw worden de verschillen tussen de noordelijke landsdelen groter. Drenthe is een landbouwgewest waar periodes van schaarste en overschot elkaar afwisselen. In Friesland en Groningen neemt het belang van veehandel en ambachten toe.
In Drenthe wordt vanaf de vijftiende eeuw rechtgesproken door de etstoel, een rechtbank die nog elk jaar wordt nagespeeld in Anloo.

Van 1.400 tot 1.648: Handel en oorlog

In Groningen en Friesland bloeit de handel en er ontstaan steden.
In 1555 erft Philips de Tweede de Nederlanden van zijn vader Karel de Vijfde. De streng katholieke koning wil niets weten van de Reformatie die Luther is begonnen en in de Nederlanden een grote aanhang heeft.
In 1568 komt het onder leiding van Willem van Oranje tot een gewapende opstand tegen Philips in de slag bij Heiligerlee. Dit is het begin van de Tachtigjarige Oorlog. Drenthe en Groningen houden zich aanvankelijk afzijdig. Het dunbevolkte Drenthe kent geen steden en lijkt nauwelijks interessant voor de strijdende partijen.
Drenthe komt aanvankelijk in Spaanse handen, maar wordt in 1592 heroverd door prins Maurits. Drenthe wordt bestuurd door een college van Drost en Gedeputeerden dat is aangesteld door de Raad van State.

Van 1.648 tot 1.815: Langzaam een natie

Gedurende de Tachtigjarige Oorlog zijn de Nederlanden uitgegroeid tot een machtige handelsnatie. De groeiende vraag naar brandstof brengt aan het begin van de zeventiende eeuw de vervening op gang in Zuidwest-Drenthe.
Aan het einde van de achttiende eeuw raakt Nederland intern verdeeld. De strijd gaat tussen de Orangisten, die stadhouder Willem V steunen, en de patriotten, die meer democratie willen. Het Noorden telt veel uitgesproken patriotten, die hard worden onderdrukt en van wie velen naar Parijs vluchtten.
In 1795 keren zij terug met het Franse leger en stichten zij de Bataafse Republiek. In hun Grondwet stellen zij alle burgers gelijk en maken zij van Drenthe een volwaardige provincie. Tijdens een bezoek aan Drenthe verleent Lodewijk Napoleon stadsrechten aan Assen.
In 1813 wordt Napoleon verslagen in de slag bij Leipzig en verlaten de Fransen ons land. Een jaar later bestijgt koning Willem I de troon van het Koninkrijk der Nederlanden. In 1815 ontstaan door een nieuwe grondwet de moderne provincies.

Van 1.815 tot 1.900: De negentiende eeuw

De negentiende eeuw wordt gekenmerkt door een reeks technische, maatschappelijke en staatkundige veranderingen. Onze moderne parlementaire democratie ontstaat in 1848 met de nieuwe grondwet van de Zwolse liberale staatsman Thorbecke.
In 1863 rijdt in Friesland de eerste trein tussen Harlingen en Leeuwarden. In 1910 is het mogelijk om per trein van Emmen via Gasselternijveen en Zuidbroek naar Delfzijl te reizen. Aan zowel de Drentse als de Groninger kan van het Stadskanaal beweegt de vervening zich naar het zuiden.
Veel mensen op het platteland zijn analfabeet. In 1874 moet het kinderwetje van Van Houten de kinderarbeid inperken, maar controle op de naleving is er nauwelijks. Bovendien geldt deze wet niet voor de landarbeid. Met de leerplicht in 1901 wordt ook de zomervakantie geïntroduceerd, zodat kinderen wel bij de oogst kunnen blijven helpen.

Van 1.900 tot 1.945: Twee wereldoorlogen

In 1914 breekt de Eerste Wereldoorlog uit. Nederland blijft neutraal en kondigt een algehele mobilisatie af: 200.000 jonge mannen worden onder de wapenen geroepen.
Na de oorlog kondigt de opkomst van de autobus het einde aan van de beurtvaart en de stoomtram.
Met de Duitse inval op 10 mei 1940 breekt één van de donkerste perioden aan uit onze vaderlandse geschiedenis. De Jodenvervolging leidt tot de dood van 102.000 Nederlandse Joden. Zij worden afgevoerd via het Drentse dorp Westerbork. Op 12 april 1945 wordt Kamp Westerbork bevrijd door de Canadezen. Op 5 mei capituleren de Duitsers.
Twee jaar eerder is in de zuidoosthoek van Drenthe een belangrijke ontdekking gedaan: diep onder de grond bij Schoonebeek bevindt zich een groot aardolieveld.

Van 1.945 tot heden: Onze tijd

Na de Tweede Wereldoorlog kampt Nederland met grote problemen, het land ligt in puin. In de jaren zeventig beleeft het Noorden de neergang van textiel, scheepsbouw en strokarton. In 1950 werkt nog 14% van de beroepsbevolking in de landbouw, in 1990 is dat afgenomen tot 4%.
De 21ste eeuw begint voor het Noorden zoals de 20ste is geëindigd: de werkgelegenheid blijft een zorgenkindje. Drenthe legt zich toe op de ontwikkeling van natuur en toerisme.

Oostermoer

Oostermoerfeest

Het Oostermoerfeest of gewoon Oostermoer is een feest voor en door de hele bevolking van 5 regio’s in Drenthe op de Hondsrug en het naastgelegen veengebied.

Oostermoer Hunze wandeltocht

Wandelaars kunnen tijdens deze tocht genieten van weidse landschappen, oude bossen en lieflijke dorpjes in de omgeving van Zuidlaren. Er zijn afstanden voor beginners en gevorderden.

Samenwerkingsschool Oostermoer

De Samenwerkingsschool Oostermoer voor Daltononderwijs biedt onderwijs aan zowel kinderen met een christelijke als een niet-christelijke achtergrond. De school is ontstaan doordat de o.b.s. Nijenhuisschool, de christelijke Salomonsschool en de o.b.s. Nieuwediep zijn opgegaan in één school.

Verenigingen

Schaakvereniging Oostermoer

De in 1958 opgerichte Schaakvereniging Oostermoer zetelt in het Noord-Drentse Zuidlaren. De vereniging bestaat uit ruim twintig schakers. Deze spelen in de onderlinge competitie (intern) tegen elkaar en via de noordelijke schaakbond (NOSBO) in team-competities tegen andere clubs (extern).

VolleybalClub Oostermoer

VC Oostermoer is een gezellige vereniging waarbij op verschillende niveaus volleybal kan worden gespeeld, door jong en oud. Er bestaat evenwicht tussen recreatief en prestatiegericht volleybal, waarbij prestatiegericht moet worden gezien binnen de eigen grenzen.

Rijvereniging Oostermoer

Rijverenging en Ponyclub Oostermoer is een actieve paardensportvereniging in Gieten. De vereniging is een middelgrote vereniging met circa 80 leden en is opgericht in 1945.

Watersportvereniging De Oostermoer

Watersportvereniging “De Oostermoer” is opgericht in 1974, en telt ca. 50 leden. De leden van onze vereniging zijn woonachtig in Groningen en Drenthe. De vereniging is eigenaar van een ruim 350 meter lange steiger, die in de Oostermoerse Vaart in het plaatsje De Groeve ligt.

ECO Oostermoer

De coöperatie stimuleert en faciliteert daarvoor initiatieven in buurten, wijken en dorpen. Als schaalgrootte en/of investeringskosten een belemmering vormen voor het realiseren van initiatieven, dan richt de coöperatie, zo nodig, werkmaatschappijen op om deze belemmeringen weg te nemen.

Bedrijven

Apotheek Oostermoer

De apothekers en assistenten in onze apotheek zijn goed opgeleid en worden regelmatig bijgeschoold om zo goed op de hoogte te blijven. Wij zijn een klantgerichte farmaceutische onderneming.